Search

Numri është Ligji i botës

Pitagora u lind në ishullin grek Samos, midis 592 dhe 572 para erës sonë. Që i vogël shfaqi shumë dhunti të veçanta që më vonë do të krijojnë një legjendë, që e do të jetë i biri i Apollonit. Por edhe vetë emri i tij do të thotë ‘ai që u deklarua nga Pitia’.

Në moshë të re merr pjesë në Lojërat Olimpike ku dhe bëhet kampion në mundjen e lirë. Pastaj do të udhëtojë në Egjipt ku dhe do të initacionohet në misteret e Memfidës dhe Heliupolit. Në vazhdim do të shkojë në Finik edhe në Halde ku dhe do të mësojë astronominë dhe gjeometrinë. Gjithashtu duket se erdhi në kontakt edhe me driidët e Galatisë. Rikthehet në Samo dhe themelon shkollën e tij duke arritur të mbledhë mbi tremijë nxënës.

Madhështia e tij do të provokojë reagimet e pushtetarëve të Samosit dhe kështu do të detyrohet të largohet nga ishulli, ku pas një udhëtimi të gjatë do të arrijë në Krotone ku dhe do të themelojë shkollën e tij të famshme rreth vitit 520 para erës sonë. Në të gjithë jetën e tij mundua të jetë një shembull për njerëzit e tjerë, dicka që përbën bazën e mënyrës së doktrinës së tij.

Doktrina pitagoriane

Doktrina e tij është një ‘formulë’ që do të udhëheqë njeriun në kuptimin e ligjeve të natyrës dhe të përmirësoj dhe të zhvillojë aftësitë e tij. Fillimi i kësaj ‘formule’ është Matematika. Por jo me kuptimin e sotëm mbi këtë shkencë. Por me një konsiderim që mund të na udhëheqë në shkakun e parë të gjërave.

“Numrat janë Perëndi”, do të thoshte Platoni më vonë, që për shumë mendimtarë është pitagoriani i fundit i madh, pavarësisht se kurrë nuk e njohu Pitagorën. Nga numrat fillon faza e shfaqjes së botës.

Pitagora shpreh krijimin e botës si “bashkimi është Ligji i Zotit, zhvillimi është Ligji i jetës dhe numri është Ligji i botës’.

Matematika është pika ku takohen dhe harmonizohen feja, shkenca dhe arti. Për këtë doktrina e tij mund të jetë e gjithanshme dhe të përmbajë harmonikisht, konceptin fetar, kërkimet shkencore dhe eksperimentin. Dhe të gjitha këto janë të mbushura me një total rregullash etikë ku dhe ato kanë të bëjnë me çelësa matematikë dhe numra.

Simbolet matematike kanë një rëndësi të madhe në doktrinën pitagoriane pasi nëpërmes tyre arrinin të konsolidonin në botën e shfaqur gjithçka që kishin arritur të përvetësonin. Domethënë mund të shkruanin, duke përdorur simbolet matematike, një gjendje psikologjike ose një shprehje bukurie. Si për shembull numrin Φ (Φ=1.62…), që është shprehja e rregullit të bukurisë së natyrës.

Pitagora është themeluesi i shkencës muzikore, zbulues i simboleve që korrespondojnë me notat dhe simbolet muzikore. Pjesa matematike e kësaj shkence quhej ‘Harmonikë’. Pitagora është i pari që flet për sfericitetin e tokës dhe se toka është pjesë e një totali sferash me qendër të njëjtë ku distancat midis tyre rregullohen me hapësira muzikore. Është harmonia e sferave. Është i pari që përdori fjalën Filozofi.

Edukimi pitagorian

Pavarësisht se ‘Omakio’ [shkolla pitagoriane] funksiononte me një mënyrë bashkëjetese, gjithashtu ekzistonin paralelisht aktivitete që drejtoheshin audiencës së gjerë. Këto ishin audienca dhe fjalime publike mbi pyetje dhe probleme të jetës së përditshme dhe në zgjidhjet filozofike të tyre. Të shumtë ishin ata që vetëm ndiqnin por pa dashur të zbatonin këto zgjidhje në të vërtetë. Disa të tjerë mundoheshin të shkonin më thellë duke përparuar në hyrjen e tyre drejt komunitetit pitagorian dhe bëheshin nxënës.

Për t’u bërë dikush nxënës i pranuar, duhej fillimisht të kalonte disa testime, sidomos të tipit psikologjik. Qëllimi i testimeve ishte që nxënësi të mund të aktivizojë, intelektin dhe aftësinë etike. Intelektin në mënyrë që të mund të kishte opinionin e tij dhe aftësinë etike për ta përdorur këtë intelekt në të mirën e përbashkët, duke kontrolluar prirjet egoiste.

Tjetër qëllim ishte nisja e karakterit të njeriut dhe zhvillimin e trimërisë, qetësisë dhe vetëkontrollit. Për shembull, e linin për disa ditë vetëm në një dhomë me pak ujë dhe pak ushqim. I jepnin një dërrasë me ndonjë simbol gjeometrik të skalitur në të. Pasi meditonte për disa ditë, e dërgonin në një amfiteatër, ku përpara të gjithë nxënësve të vjetër, ku dhe duhej të thoshte se çfarë kishte kuptuar nga ai simbol. Gjatë fjalimit të tij, audienca e tij e ngacmonte me mënyra të ndryshme. Kjo ishte një testim me të cilin kandidati mund të kontrollonte defektin e Arrogancës.

Në kuadrin e anëtarëve ekzistonin tri nivele – Fillestari, Dëgjuesi dhe Matematikani.

Në nivelin e Fillestarit testimet ishin me delikate dhe kishin të bënin sidomos me imagjinatën e tij. Kishin si qëllim të zgjerohej imagjinata krijuese duke izoluar dhe kufizuar fantazitë. Imagjinata krijuese ndryshon shumë nga fantazitë, sepse imagjinata është e kontrolluar, ka objektiv dhe jep rezultate praktike. Përkundrazi, fantazitë na tërheqin në mendime utopike që janë krejt të pamundur. Ky nivel plotësohej kur nxënësi arrinte të ‘konsolidonte emocionet dhe ndjenjat e tij’, domethënë atëherë kur arrinte t’i kontrollonte dhe t’i drejtonte.

Pasi të ketë mësuar të mbizotëronte pamjet e ekzagjeruara dhe negative të personalitetit të tij, atëherë mund të kalojë në nivelin tjetër, atë të Dëgjuesit. Zgjatja e kësaj faze është pak a shumë pesë vite dhe nxënësi është i detyruar të jetë i heshtur. Në këtë mënyrë mësonte si të merrej dhe si të përmirësonte fuqitë dhe virtytet e tij.

Gjeometri do të fillonte të mësonte pas moshën 28 vjeçare dhe në vazhdim. Deri atëherë , edukimi kishte si objektiv në formimin e personalitetit të tij. Në moshën 28 vjeçare (7×4=28) plotësohet një cikël i rëndësishëm i jetës së njeriut. Shtatë vite për çdonjërin nga trupat e personalitetit. Këto trupa janë: trupi fizik, trupi energjik, trupi sentimental, trupi mendor konkret.

Pasi të kishte edukuar personalitetin e tij, nxënësi mund të thellohej, duke zvogëluar rastet shtrembëruese, mbi temat e Zotit dhe natyrës.

Pas kësaj faze të edukimit mund të kthehej përsëri dhe të integrohej brenda shoqërisë, domethënë të bëhej politikan ose individ shoqëror, në mënyrë që të ishte me i dobishëm. Politikan për pitagorianët ishte njeriu i cili pasi kishte mësuar filozofinë, rikthehej në shoqëri për tu bërë i dobishëm për komunitetin. Nuk ishte një njeri që interesohej për poste dhe për pushtet, por përkundrazi interesohej për përmirësimin e shoqërisë.

Ai që zgjidhte të bëhej politikan nuk do të mund të kalonte në fazën e Matematikanit. Matematikan për pitagorianët ishte ai që mund të jepte mësim, mësuesi. Ata që ishin në këtë nivel kishin favorin që mund të jetonin afër Pitagorës. Për pitagorianët rëndësinë më të madhe kishin miqësia dhe ortakëria. Pitagorianët konsideronin se këta elementë pasqyrohej dashuria universale.

Ishin të ‘lidhur’ nga betimi i mbajtjes së sekretit mbi doktrinën superiore, ceremonitë dhe simbolet e shenjta. Pitagora i ofroi njerëzimit një ‘eksperiment të suksesshëm’ për atë që Platoni më vonë do të quajë ‘edukim me gjimnastikë dhe muzikë’.

Pavarësisht se shkolla e Krotones pushoi së funksionuari me një mënyrë të dhunshme, fama pitagorianëve vazhdoi të ekzistonte dhe të ndikonte në botën e atëhershme. Kështu një shekull e gjysmë më vonë, një tjetër njeri i madh do të influencohet nga pitagorizmi dhe do të kontribuojë dhe ai në zhvillimin e njeriut. Sigurisht nuk është askush tjetër përveç se themeluesi i Akademisë, Platoni. /Gazeta Ekonomia