Gazeta Ekonomia

Kupto Ekonominë

Perandoria informatike amerikane në sprovën kineze

Interneti është një fenomen thellësisht amerikan, që i nënshtrohet interesit gjeopolitik të superfuqisë, përkues me dominimin planetar të saj. Në versionin aktual është zhvilluar nga privatët, por ka lindur në mitrën ushtarake të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe është akoma sot në përputhje me nevojat strategjike të vendit.

Silicon Valley furnizon CIA-në dhe NSA-në me të dhëna të pafundme për të spiunuar aleatë dhe antagonistë, por nuk e ka krijuar teknologjinë të cilën disponon, nuk mund të ekzistojë pa investimet e Washingtonit dhe nuk mund t’u shpëtojë imponimeve të administratës federale. Mbi të gjitha, interneti është i ndërthurur me globalizimin, domethënë me perandorinë amerikane, është ana virtuale, dimensioni paralel i saj.

Ashtu si dimensioni strategjik, rrjeti botëror është pasojë e drejtpërdrejtë e rënies sovjetike, disponon matricë talasokratike nëpërmjet kabllove të vendosura në dyshemetë e oqeaneve, i mundëson Amerikës që të ketë në dorë privatësinë e miliarda njerëzve, i pengon vendet e tjera që të jenë realisht sovranë – përfshi Rusinë dhe pjesërisht Kinën. Ashtu siç ndodh me rrugët detare, rrjeti do të mbesë universal deri kur Washingtoni do të ketë forcën që t’u imponohet antagonistëve të tij. Sidomos Republikës Popullore, duke u përpjekur që ta ballkanizojë zgjatimin, nëpërmjet menaxhimit ekskluziv të serverëve të ndodhur në atdhe dhe kufizimit të qasjes për shoqëritë e huaja.

Nëpërmjet tentativës, sa materiale, aq edhe kibernetike, për ta përdorur inteligjencën artificiale në mbajtjen pas vetes të satelitëve potencialë, zhvillim tjetër i rrugëve të reja të mëndafshit. Ofensivë të cilës Amerika i përgjigjet me agresionin tregtar, të shpalosur si proteksionizëm, si tentativë, por e pamundur, për t’i dhënë fund perandorisë së saj, në realitet i përqendruar mbi kapacitetet teknologjike të rivalit. Ndërsa aparatet e tij, në posedim likuiditeti të jashtëzakonshëm dhe të ushqyer nga etja për t’u (ri)futur në tregun kinez, janë përpjekur në shmangien që gjigantët e Silicon Valley ta mendojnë veten si përtej nevojave gjeopolitike të vendit, duke kontribuar kështu padashje në copëzimin e internetit. Me Donald Trumpin si kalorës jo i dyshuar i shoqërisë botërore, i vendosur që t’ia mbështesë ekzistencën, me qëllim final ruajtjen e paprekur të thellësisë informatike.

Interneti përbën zgjatimin artificial e primatit amerikan. Nëpërmjet virtuales, superfuqia menaxhon tregun e vetëm botëror, ruan të lidhura pas vetes vendet e tjera, duke u kontrolluar gjendje shpirtërore dhe qëllime. Në mungesë të saj, ruajtja e sistemit do të bëhej e vështirë, sigurisht më e kushtueshme.

Rrjeti është universal nga fundi i Luftës së Ftohtë, kur administrata federale vendosi që të përhapë jashtë vendit një shpikje të realizuar qysh më 1969 në gjirin e Pentagonit. Duke i dhënë dimension detar. Ashtu si kontrolli i rrugëve oqeanike është nënshtresë e globalizimit – mbi to udhëton mbi 90 për qind e mallrave botërore – një sasi e madhe kabllosh nënujore përbën skeletin e domosdoshëm e internetit botëror.

Mbi një milion kilometra kabllo fibër optike, mbi të cilat kalon 99 për qind e të dhënave të shkëmbyera në rrjet, të depozituara në fundet oqeanike gjatë dekadave. Me Shtetet e Bashkuara të Amerikës si qendër gjeografike dhe strategjike e sistemit. Domethënie fizike e një realiteti që do të ishte pashpjegueshmërisht jomaterial – deri i pagëzuar cloud (re) në rast magazinimi të kujtesës – pasi emetohet nëpërmjet mikroprocesorësh. Siç ndodh me ruajtjen e kalimit të lirë nëpër istme dhe nëpër ngushticat e planetit, megjithëse qindra tuba nuk i përkasin, superfuqia ndjehet depozitare e sigurisë së tyre, pse jo edhe e të drejtës për t’u spiunuar përmbajtjen.

Në pikën sa t’i kalojnë në cikël sitën me marinën e tyre dhe të deklarohet shumë herë e preokupuar për mundësinë (e largët) që Rusia, Kina dhe sfidues të tjerë materialisht mund t’i këpusin, duke e lënë botën në errësirën virtuale. Veçanërisht tani që shumëkombëshet amerikane vendosin kabllo me ritmin e 100 mijë kilometrave në vit, brenda 2019 vetëm Google do të ndërtojë tre linja themelore që do të lidhin Los Angeles me Kilin (vija Curie), Danimarkën me Irlandën (Havfrue) dhe Guam me Hong Kongun (Hkg).

Shumë përpara internetit, Washingtoni e përdor detin për të përgjuar komunikimet e armiqve. Në vitet 1970, marinsat realizuan operacionin ‘Ivy Bells’ për të spiunuar fijet që nga ishujt Circle të çonin në Bashkimin Sovjetik, përpara se Ronald Pelton, analisti i NSA-së, t’ia tregonte gjithçka armikut për 35 mijë dollarë. Në vitin 2005, në kulm të epokës dixhitale, u miratua nëndetësja ‘Jimmy Carter’ në gjendje që të vjedhë informacionet nga fundet e oqeaneve. Ndërsa teknikët e inteligjencës ndërhynin në breg, përpara se tubat të hidheshin në ujë.

Dalja e mediave sociale e ka revolucionarizuar sistemin e spiunazhit, nëpërmjet integrimit të teknikave nënujore (downstream) me ato tokësore (upstream), duke e transformuar përfundimisht rrjetin në domen amerikan. Në planin e softuerit, Washingtoni ka nisur t’i financojë zhvilluesit e algoritmeve duke filluar nga vitet 1990, kur është bindur se donte ta shfrytëzonte Internetin në funksion të jashtëm.

Janë shfaqur kolosët aktualë ‘high tech’, në gjendje që t’u japin qenieve njerëzore mundësinë e komunikimit nëpërmjet mesazhistikës së menjëhershme. Kështu, sot miliarda qytetarë – nëpërmjet postimeve, emailave, blogjeve – ua besojnë mendimet e tyre më intime kompanive të Silicon Valley, plus Microsoft dhe Amazon që e kanë selinë në Seattle. Në fakt, është 80 për qind e popullsisë së lidhur në planet, që u ofron amerikanëve sasinë më të madhe të informacionit në histori.

“Mjafton të mendohet se nga shfaqja e qytetërimit deri në 2003 janë krijuar të dhëna për pesë ekzabajt dhe se tani e prodhojmë të njëjtën sasi në afërsisht dy ditë”, ka shpjeguar ish-administratori i deleguar i Google, Eric Schmidt.

Fuqia e motorëve të kërkimit dhe e mediave sociale amerikane është tek të dhënat. Së bashku, Google, Yahoo! dhe Bing kontrollojnë 98 për qind të kërkimeve të realizuara në nivel botëror, vetëm Google i është destinuar për 92 për qind. Facebook, Twitter, YouTube, Pinterest, Instagram absorbojnë 96 për qind të të regjistruarve ne rrjetet sociale, vetëm Facebook vlen për 66 për qind të totalit, me një korrespondues prej 2.2 miliardë përdoruesish. Ndikimi i tyre në vendet satelite të Shteteve të Bashkuara të Amerikës rezulton deri mbresëlënëse. Google menaxhon 90 për qind të kërkimeve të realizuara në Itali, 86 për qind në Francë, 82 për qind në Britaninë e Madhe, 70 për qind në Japoni, deri 94 për qind në Indi. Facebook numëron 131 milionë përdorues aktivë në Indonezi, 129 milionë në Brazil, 60 milionë në Vietnam, 40 milionë në Britani të Madhe, deri në 295 milionë në Indi.

Ata që u japin spontanisht informacione uebsajteve amerikane janë edhe qytetarët e qeverive rivale, prej kohësh të ndikuar që ta bllokojnë qasjen në territorin e tyre dhe të zhvillojnë homologë të origjinalëve, megjithatë të detyruar që ta rëndojnë ndërhyrjen e kompanive të huaja. Google është destinatari i 87 për qind të kërkimeve të kryera në Hong Kong, i 40 për qind të atyre të kryera në Rusi, i 6 për qind brenda territorit kinez. Kështu, Facebook përmbledh 75 për qind të banorëve të Hong Kong, 51 për qind të përdoruesve turq, 21 për qind të atyre rusë, porhuajse i njëjti numër i homologut lokal VKontakte.

Pa llogaritur qasjen klandestine në rrjetet sociale amerikane që kryejnë qytetarët e vendeve ku këto janë formalisht të ndaluara. Ashtu si në Iran, ku Twitter rezulton tejet i përhapur nëpërmjet sistemeve të përhapura të mistifikimit. Siç parashikohet nga ligji amerikan, Silicon Valley i garanton inteligjencës kombëtare qasjen e lirë tek të dhënat. Serverët ndodhen ekskluzivisht në truallin amerikan, subjekte kërkesash ndërkombëtare çdo herë që shtete të huaja do të donin të kishin qasje, të nënshtruar vullnetit të institucioneve federale. Siç u zbulua në 2013 nga ish-kontraktori i NSA-së, Edward Snowden, bëhet fjalë për një sistem (PRISM e më gjerë) në funksionim nga 2007, ku të paktën fillimisht kanë aderuar Microsoft, Apple, Google, YouTube, Yahoo!, Facebook, Skype, AOL dhe Paltalk.

I konfirmuar në kohë, pavarësisht ligjeve të vagullta të miratuara në këtë fushë nga Kongresi për të qetësuar paqartësinë e opinionit publik, përfshirë USA Freedom Act të vitit 2015, që akoma sot u njeh autoriteteve federale fshehtësinë absolute në përcaktimin se kush të spiunohet dhe përse. Nëpërmjet të dhënave, analistët amerikanë janë të bindur se mund t’i njohin shtetasit e huaj më mirë se qeveritarët e tyre, kështu që t’ua kapin përpara kohe tendencat politike, reagimet ndaj impulsive specifike. Të sigurt se mund të shkaktojnë revolta nëpër rrugë, çdo herë që përdoruesit do të tregoheshin të gatshëm ndaj ndryshimit. Të kontrollojnë nga larg sa ndodh në planet. Ka mundësi një iluzion, të paktën deri kur të dhënat nuk do të transferohen nëpërmjet kategorive të gjeopolitikës njerëzore. E megjithatë një minierë potencialisht vendimtare, nga e cila superfuqia nuk ka ndërmend të heqë dorë. Simbol i vetë supremacisë së Washingtonit ndaj kompanive private, të detyruara që t’i konfirmohen strategjisë kombëtare, t’ia mbivendosin interesat e vendit fitimeve të tyre, për arsye historike e antropologjike, të ndërthurura në të ndjerin si amerikan.

Midis paragjykimeve interesante të kohës tonë është ai që përcakton autonominë e shumëkombësheve ndaj qeverive. Sajim i përpunuar Përtejoqeanit me përdorim ekskluziv të jashtëm, i mirëpritur në mënyrë fideistike në shoqëri pas-hisotrike të informuara nga primate ekonomike, jashtëzakonisht i panjohur në kontekstin amerikan. Sidomos në sektorin informatikë, i varur nga shteti për teknologjinë e vet, thellësisht i ndërthurur në shoqërinë anglosaksone, gjithmonë ndihmës i aksionit të vendit.

Para se gjithash, ajo që përcakton brishtësinë e Silicon Valley është vetëdija e mosshpikjes së teknologjisë të cilën përdor. Çdo produkt dhe shërbim i ofruar në fushën e ‘high tech’ e ka origjinën në Pentagon, jo në Kaliforni. Interneti u shpik nga ARPANET-i, rrjeti i pararendëses së DARPA-së aktuale, zyrës shumë të fuqishme për Rinovimin e Mbrojtjes. Objektivi ishte që të disponohej një sistem komunikimi i brendshëm. Mikroprocesori, zemra e çdo kompjuteri dhe e çdo telefoni të mençur, u krijua me iniciativën e shtetit federal që kishte nevojë për një dispozitiv të lehtë në telekomandimin e raketave, avionëve dhe sistemeve të tjera.

Fillimisht u provua tek gjuajtësit F-14, më pas në nëndetëset bërthamore dhe më pas në raketat balistike ndërkontinentale. Kështu, telefoni i mençur që realizim i përbashkët i General Dynamics (në të kaluarën GTE) dhe i ushtrisë amerikane, në kërkim të një telefoni të lëvizshëm për ta përdorur nëpër beteja. U përdor për herë të parë nga gjenerali Norman Schwarzkopf gjatë fushatës për çlirimin e Kuvajtit. Deri edhe Siri, sistemi i njohjes vokale i instaluar në çdo iPhone, është ideuar nga qendra kërkimore SRI, një projekt i financuar po nga ushtria amerikane. Nga ana tjetër, për arsye llogaritjeje të rrezikut, kompanitë private nuk mund të shpenzojnë në novatorizëm sa shteti federal.

Nëpërmjet zyrave dhe kompanive specifike, të njohura si ‘venture capital’, në vite Pentagoni, CIA dhe NSA-ja kanë financuar, drejtpërsëdrejti ose jo, lindjen e Microsoft, Facebook, Google, Paypal, Yahoo!, Amazon, Twitter, YouTube. Akoma sot Pentagoni shpenzon në zhvillim dhe kërkim rreth 72 miliardë dollarë, më shumë se dyfishi i shifrës së akumuluar nga Apple, Intel dhe Google.

Në vend që të jenë në krye të një revolucioni teknologjik, gjigantët e Silicon Valley janë kufizuar në përshtatjen për përdorim civil të instrumenteve të cilave nuk ua disponojnë patentën. Me nënshtrimin ndaj shtetit federal që sjell një gjë e tillë dhe terrorit fiziologjik se mos nxirren prej tregut nga kush do ta realizojë konkretisht shpikjen e radhës. Siç pranohet nga Peter Thiel, bashkëthemelues i Paypal dhe i Palantir, ndër vëzhguesve më të ndritshëm të sektorit, “rruga e shpikjeve nuk është e pambarimtë, nganjëherë vlen të merren shtigje alternative”.

Për nga prejardhja etnike dhe gjinia e klasës drejtuese të tyre, kompanitë e mëdha informatike mbesin thellësisht amerikane. Pavarësisht se shiten si pasuri e njerëzimit, pavarësisht se kanë selinë në Kaliforni. I gjithë menaxhmenti i Facebook është me origjinë të qartë gjermane, domethënë i përket grupit të parë etnik të vendit. Bëhet fjalë për themeluesin Mark Zuckerberg, drejtoren Operative, Sheryl Sandberg, drejtorin Financiar, David Wehner, drejtorin Teknik, Mike Schroepfer.

Po kështu, janë me prejardhje teutone të gjithë ideuesit e Teslas. Elon Musk, Martin Eberhard, Marc Tarpenning, J. B. Straubel. E njëjta gjë vlen edhe për Jeff Bezos (mbiemrin e vërtetë Jorgensen), drejtorin Teknik të tij, Werner Vogels, themeluesi i Paypal, Dan Schulman, për përgjegjësin Teknik të Space X, Tom Mueller, për themeluesin e Palantir, Alex Karp, për vetë Peter Thiel, i lindur në Frankfurt.

Me prejardhje gjermanane, themeluesi historik i Apple, Steve Jobs (në gjendjen civile i njohur si Jandali Schieble dhe ish-administratori Google, Eric Schmidt.

Sipas raporteve zyrtare të shpërndara vitin e kaluar nga Apple dhe Google, respektivisht 57 për qind dhe 56 për qind e vendeve të tyre të punës zihen nga të bardhët, kundrejt 21 për qind dhe 29 për qind të zënë nga aziatikët, 13 për qind dhe 4 për qind të zënë nga hispanikët dhe 9 për qind e 2 për qind të zënë nga afroamerikanët. Me një të dhënë që në sektorin ‘high tech’ shënon 65 për qind e të punësuarve anglosaksonë, deri më e larta se mesatarja kombëtare është 61 për qind. Në një vend kulturalisht homogjen si Shtetet e Bashkuara të Amerikës, një përkatësi kaq e madhe e grupit dominues përkthehet në aderin spontan ndaj mendimit kolektiv.

Për më tepër, gjigantët e rrjetit janë të vetëdijshëm se janë subjekt i tekeve të Washingtonit. Kurdo që të dëshirojë, Kongresi mund të miratojë norma të rrepta antitrust, ose mbi privatësinë, që faktikisht do t’i pengonte kompanitë e Silicon Valley (dhe të Seattle) të mbijetonin. E vërtetë, senatorë dhe deputetë nuk e kuptojnë sesi funksionon teknikisht interneti, ama i kanë mjetet për ta shpërbërë në qendra të shumta pushteti, t’ia zërojnë basenet kryesore të pushtetit. Siç ka ndodhur në të kaluarën nëpërmjet Sherman Antitrust Act (1890), i përdorur nga administratat e Teddy Roosevelt dhe Taft sidomos kundër Standard Oil Company dhe American Tobacco Company.

Për këtë arsye, qysh nga lindja e saj ana informatike ruan raporte të qëndrueshme me Shtëpinë e Bardhë dhe me Kongresin. Në vitin 1993 John Scully, shefi ekzekutiv i atëhershëm i Apple, u takua me presidentin Bill Clinton dhe zëvendësin e tij Al Gore. Duke inauguruar kështu një zakon që ka kaluar administrata të shumta. Deri në mbledhjen e tendosur e dhjetorit 2016 midis Barack Obama, Eric Schmidt dhe Alex Karp. Akoma edhe më e rëndësishme, në tentativën për të blerë mirësinë e deputetëve dhe senatorëve, në vite Silicon Valley është bërë sektori që shpenzon në lobime pranë Kongresit.

Në vitin 2017 Google, Facebook, Microsoft, Apple dhe Amazon kanë shpenzuar 56.8 milionë dollarë, më shumë se dyfishin e asaj të derdhur nga Wall Street, historikisht në krye të një klasifikimi të tillë. Në vitin 2018, vetëm Google (Alphabet) ka derdhur 18.3 milionë dollarë, ndjekur nga Amazon me 10.6 milionë dollarë dhe nga Facebook me 9.7 milionë dollarë. Të dhëna që dëshmojnë mbizotërimin e pastër e institucioneve ndaj pjesës tjetër. Pavarësisht retorikës së lirë të shumëkombësheve, e stimuluar nga vetë administrata federale që të mund të veprojë në mënyrë të matur në kontekste të huaja dhe të shmangë që t’u përgjigjet drejtpërsëdrejti nga sa ndodh në teatro të ndjeshëm.

Ndërsa prej disa vitesh Pentagoni dhe CIA kanë hapur në luginën kaliforniane filialet e tyre – respektivisht DIUX në Mountain View dhe In-Q-Tel në Palo Alto – me objektivin që të shfrytëzojnë dhe të stimulojnë përmirësime eventuale të teknologjisë të realizuar në vend. Pse jo edhe të pengojnë kompani dhe biznese fillëstare të ndjekin interesat ekonomike të kundërta me ato të vendit. Për këtë qëllim Pentagoni disponon deri një ambasador të tijin, formalisht president i Defense Innovation Unit, i ngarkuar t’ia imponojë kontekstit vizionin e tij. Bëhet fjalë për Michael Brown (me mbiemrin e vërtetë Braun), bartës i një vizioni thellësisht antikinez, që synon të ruajë hendekun industrial thellësisht në dëm të Pekinit dhe që të përdorë për këtë qëllim Japoninë e Gjermaninë, aleatët më shumë të aftë në planin teknik. Jo rastësisht, Brown ka qenë bashkautor i raportit DIUX që informon ofensivën aktuale të administratës Trump kundër zhvillimit teknologjik të Republikës Popullore. Ndikime të përplasjes së afërt me antagonistin aziatik. Në pritje të së cilës, Silicon Valley duhet mbajtur domosdoshmërish në hapësirën e manovrës të dhënë.

Si në dimensionin tokësor, ashtu si edhe në atë virtual, Shtetet e Bashkuara të Amerikës mbesin në pozicion dominues. Megjithëse planeti na duket në pragun e kaosit dhe rendi ndërkombëtar i rënë, sfiduesit e superfuqisë janë ende të shtrënguar që të bëjnë beteja prapavije, për të mos sulmuar tamam. Rusia disponon rrjetet e saj sociale me të cilat (pjesërisht) të shpëtojë nga infiltrimi i huaj, por trollët e saj janë të detyruar që të ndërhyjnë në platformat e përtejoqeanit për të realizuar dezinformacion. Përndryshe puna e tyre do të ishte thjesht jondikuese.

Kështu Kina, që megjithatë mbetet vendi më shumë i imunizuar ndaj ndërhyrjes së të tjerëve, pasi ka stimuluar në vite lindjen e homologëve të kompanive amerikane, nuk arrin që t’i eksportojë rrjetet sociale dhe motorët e kërkimit të saj jashtë vendit – Baidu kontrollon thuajse 1.37 për qind të kërkimeve botërore, WeChat arrin 26 për qind të mesazhistikës, por me një prani të konsiderueshme vetëm në vendin e origjinës, në Tajvan dhe në Malajzi. Më shumë është detyruar ta përdorur Internetin për të spiunuar qytetarët e vet, në vend të atyre të huajë. Situatë e pafavorshme që në këtë fazë Perandoria e Mesit provon të përmbysë, kurse Rusia nuk e ka as ambicien. Jo vetëm duke lansuar projektin spektakolar e Rrugëve të Reja të Mëndafshit, tentativë për t’ju shmangur stërfuqisë detare të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Duke provuar që të reduktojnë frymën ekzistuese edhe në domenin informativ, ku është më e thjeshtë të ndërhyhet sesa në dimensionin ushtarak, pasi më pak i kushtueshëm në termat e kostos dhe të dijeve. Sidomos nëpërmjet investimesh të mëdha në zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe me imponimin e rregullave të veta, në fushën e censurës dhe të dhënies së të dhënave, kompanive të huaja që duan të penetrojnë tregun e pamat.

Objektivi final është shkatërrimi i hegjemonisë universale të Washingtonit, duke siguruar një sferë të veten të ndikimit, virtual dhe real. Duke lidhur pas vetes ato vende që duan të përqafojnë inteligjencën artificiale e markës së saj, duke i shtrënguar që ta mirëpresin ekskluzivisht, duke refuzuar atë amerikane. Apo duke i vendosur përpara dilemës që të duhet të dyfishojnë platformat, me dëmin e madh në termat e kostos që do të sillte një gjë e tillë.

I vetëdijshëm për manovrën në zhvillim, Washingtoni synon që ta pengojë Pekinin të pajiset me teknologjinë e nevojshme për të realizuar shumë në këtë aspekt, të zërojë hendekun që ekziston midis dy vendeve, për ta shpërbërë rrjetin. Duke shmangur çdo transferim kompetence, pse jo edhe blerjen nga ana kineze të kompanive amerikane e pajisura me ekspertizë specifike. Në bindjen se, pa pasur ‘know how’ nga jashtë, Republika Popullore nuk mund ta sfidojë primatësinë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Sepse e privuar nga instrumentet e nevojshëm për të tërhequr vendet e tjera, sidomos nëse do t’u kërkonte këtyre që të prisheshin me Washingtonin.

Nga një qasje e tillë e kanë burimin tarifat e vendosura nga administrata Trump për Republikën Popullore, të konceptuara për të goditur kompanitë kineze që prodhojnë makineri dhe instrumente të lidhura me zhvillimin teknik. Për të njëjtën arsye, në NAFTA-në e re janë futur klauzola që u ndalojnë pjesëmarrësve të nënshkruajnë një marrëveshje me Pekinin. Me kushtin e zgjidhjes së traktatit nga ana amerikane. Kështu, në këtë fazë Uashingtoni ndërhyn masivisht mbi rolin që mund të luajë Silicon Valley. Në frikën se, të joshur nga mundësia për fitime të ofruara nga tregu kinez, manjatët kibernetikë mund të devijojnë nga veprimi amerikan. Duke krijuar iluzionin se mund të pajtojnë fitimin me interesin kombëtar. Deri sa të marrin pjesë, pa dashje, në projektin shkëputës kinez. Nga këtu edhe antipatia e hapur e Trump ndaj luginës kaliforniane, shumë herë e përmendur qysh gjatë fushatës presidenciale.

“Bëhet fjalë për kompani që nuk kanë prodhuar kurrë të ardhura reale, e megjithatë vlerësohen miliarda. Rrezikojnë seriozisht të eksplodojnë”, kishte paralajmëruar në majin e 2016, Donald Trump.

Armiqësi e motivuar jo vetëm nga prirja majtiste e kontekstit paqësor dhe nga analfabetizmi i njohur informativ i manjatit njujorkez. Eksplicit është objektivi për t’ua veshur bashkëbiseduesve të tij nevojën për të aderuar në aksionin e qeverisë. Sidomos në vijim të parashikimeve apokaliptike dhe qëndrimeve të konsideruara pak simpatizuese kundrejt Kinës nga ana e liderëve të ‘high tech’. Pasi Eric Schmidt ka paralajmëruar për 2028 një rrjet të ndarë më dysh, midis një ane me drejtim amerikan dhe një tjetre me drejtim kinez. Dhe pasi Mark Zuckerberg e ka lënë veten të fotografohet me vëllimin e parë të ‘Qeveria e Kinës’, tekst monumental që përmbledh diskutimet e presidentit Xi Jinping.

Pikërisht Zuckerberg ka përjetuar në muajin prill furinë potenciale të Washingtonit. Kur është detyruar që të kërkojë dramatikisht falje në Senatin amerikan pse i ka shitur të dhëna kompanisë britanike Cambridge Analytica, që nga ana e saj do t’ua xhironte blerësve rusë, me sa dukej të përpiqet që të ndikonin procesin politik e Përtejoqeanit.

“Marrëveshjet që u propozoni përdoruesve ta shpifin, duhet t’u kushtoni vëmendje më të madhe”, i ka ulëritur kundra John Neely Kennedy, Senatori i Louisiana.

E përkthyer, Silicon Valley nuk mund të bëjë inteligjencë me armikun, i çfarëdo shtetësie qoftë ai. Në sindromë të plotë kineze, vëmendja e administratës federale ndaj anës informatike është rritur ndjeshëm. E ushtruar nëpërmjet një përzierje miklimesh dhe kërcënimesh. Kështu që fyerjet i ka pasuar reforma fiskale e miratuar nga Kongresi, nga e cila përfitojnë shumë pikërisht kompanitë kibernetike (vetëm Apple ka siguruar 14 miliardë dollarë nga favorizimet fiskale).

Kështu, kontratat fitimprurëse e lidhura nga Palantir dhe Amazon, kompani të zgjedhura pse të konsideruara ortodokse në terma gjeopolitikë. Ai që e ka bindur Uashingtonin ka qenë pikërisht qasja antikineze e Peter Thiel, i sigurt që “Republika Popullore nuk do t’i arrijë kurrë Shtetet e Bashkuar”. Dhe zhgënjimi i pësuar nga Amazon, të cilit i është ndaluar hyrja në territorin kinez nga qeveria komuniste, që parapëlqen të favorizojë autoktonen Alibaba.

E specializuar në analizën e të dhënave, gjatë muajve të fundit kompania Palantir ka fituar një tender prej 876 milionë dollarësh për të rindërtuar sistemin e inteligjencës informatike të forcave të armatosura. Ndërsa, Amazon pasi ka nënshkruar një kontratë të ngjashme CIA-në, tani është e favorizuar për të realizuar cloud-in e brendshëm në Pentagon për një total prej 10 miliardë dollarësh.

Dyshimet e mëdha të administratës federale përqendrohen mbi Google dhe Facebook. Jo rastësisht, në vitin 2017, Schmidt ka lënë drejtimin e shumëkombëshes nga Mountain View, pasi bartës i një vizioni të botës në kontrast me shpirtin e kohërave. Ajo që ka ushqyer rrëmimin në dëm të tyre vullneti për t’u futur në territorin kinez. I sinjalizuar për Google nga pjesëmarrja në projektin e motorit kërkimor Dragonfly, me të cilin Pekini eksperimenton instrumente të rinj censure. Dhe për Facebook nga testimet e kryera në vend për krijimin e një aplikacioni shkëmbimi fotosh. Të kapur me presh në duar, tani aparatet i njoftojnë të dy kolosët se cilët janë termat që të sigurojnë dritën jeshile për kthimin në Kinë. Domethënë t’i dorëzojnë Uashingtonit informacione vendimtare lidhur me popullsinë kineze, mbi atë që ndodh në barkun e rivalit.

Pa pranuar tërësisht censurën e vendosur nga Pekini, pa iu mundësuar të tjerëve përdorimin e serverëve të tyre, pa marrë pjesë në krijimin përfundimtar të një internet të markës së kuqe. Akrobaci me arritje komplekse, lidhur me të cilën Deep State nuk fal. E destinuar në vitet e ardhshme të informojë taktikën amerikane. Me objektivin e mbajtjes nën fre të Republikës Popullore, për të penguar që në perandorinë informatike të krijohen feude të pavarura.

Historikisht, çdo hegjemon disponon një avantazh të konsiderueshëm teknologjik. Romakët qenë superiorë në arkitekturë e në art ushtarak, arabët në bujqësi e në matematikë, anglezët në lundrim e në industri. Teknologjia nuk është asnjëherë themel hegjemonie, nuk mund t’i shtohet mungesës së kapaciteteve të përhapura antropologjike. Megjithatë është e domosdoshme për të rritur largësinë nga kundërshtarët, për të konfirmuar një kalim specifik kohor.

Prej dekadash Shtetet e Bashkuara të Amerikës disponojnë superioritet informativ, fillimisht në gjendje që ta çojë Bashkimin Sovjetik drejt rënies, më pas të përkthehet në dimensionin virtual të primatësisë, domethënë në kontributin më të madh teknik të dhënë në histori. E pamundësuar që të konkurrojë në terrenin ushtarak, Kina provon ta sfidojë superfuqinë në aspektin teknologjik, atje ku qeveria qendrore mund ta fiksojë njëanshmërisht objektivin dhe likuiditetin e konsiderueshëm për ta arritur. Me shpresën që të realizojë kthesën, të përmbysë gjendjen e vet të izolimit, të shkatërrojë universalitetin e të tjerëve.

Duke përfunduar me shkaktimin e reagimit të Uashingtonit, përfshi atë të Shtëpisë së Bardhë. Kështu, i zënë me kaq shumë sulm, Donald Trump ka braktisur shpalosjen e izolacionizmit për të adoptuar një qasje dukshëm dinamike, për t’u përplasur me këdo që dëshiron të zvogëlojë madhështinë gjeografike të autoritetit amerikan. Deri sa të përdorë proteksionizmin për ta goditur Republikën Popullore, deri sa të shtyhet në firmosjen e marrëveshje multilaterale të shkëmbimit të lirë, në funksion të asaj që ka premtuar në fushatë elektorale. Ndërsa, aparatet i imponojnë Silicon Valley lëvizjet që duhet të bëjë, për të shmangur kështu shpërthime të pakontrollueshme përpara që dëmtojnë pozicionin dominues të vendit.

Deri kur internet botëror të vazhdojë ta dyfishojë thellësinë e ‘pax-americana’, deri kur të mbesë i tërë në çdo rënie të tij. Nga rrugët detare tek satelitët, nga kabllot nënujore tek cloud, nga çipat tek organet jetike të qenieve njerëzore. Fytyrë transcendente e perandorisë amerikane. /Limes/